Kinoteka Republike Srpske

Istorijat

Kinoteka Republike Srpske republička je ustanova kulture čija je osnovna djelatnost filmska arhivistika – prikuplja, trajno čuva i stručno obrađuje filmove, odnosno filmsku građu i prateći filmski materijal: fotografije, plakate, reklamne materijale, dokumentaciju, stare predmete iz oblasti kinematografije; kako bi ih učinila dostupnim istraživačima, studentima, građanstvu; te sarađuje sa srodnim ustanovama u zemlji i inostranstvu, obavlja razmjenu filmova i filmske građe.

Kinoteka Republike Srpske osnovana je  odlukom vlade kao ustanova od posebnog interesa za Republiku Srpsku početkom 2009. godine, kada je zvanično prestala sa radom djelatnost „Srna filma“, čiji je Kinoteka pravni sljedbenik. Prethodno, kinotečka djelatnost odvijala se u okviru „Srna filma“, javnog filmskog preduzeća Republike Srpske, osnovanog 1992. godine, s ciljem da se prikupi i trajno sačuva arhivski filmski materijal u vezi sa neposrednim ratnim dešavanjima na prostoru Republike Srpske, BiH i širim srpskim prostorima, iz čega je izrasla i dokumentarna produkcija „Srna filma“, prve i godinama jedine producentske kuće u Republici Srpskoj.

Filmski arhiv Kinoteke Republike Srpske

Jedna od najmlađih ustanova kulture u Republici Srpskoj, Kinoteka Srpske nastala je i razvijala se autohtono, ne naslijedivši, poput drugih ustanova kulture,  ni materijalne, ni infrastrukturne,  ni kadrovske resurse. Najzaslužniji za njen nastanak i razvoj svakako su nekolicina entuzijasta okupljenih svojevremeno oko „Srna filma“, koji su se još 1993. godine, osim snimanja dokumentarne filmske građe i produkcije dokumentarnih filmova, prihvatili posla na prikupljanju kinematografskih ostvarenja i stvaranju preduslova za nastanak filmskog arhiva Republike Srpske.

Filmski fond Kinoteke Republike Srpske danas raspolaže značajnom zbirkom igranih filmova (više od 1000 naslova)  na 35 i 16 mm, kako jugoslovenske , tako i inostrane produkcije, uglavnom novijeg perioda (druga polovina 20. vijeka). U filmski fond Kinoteke Republike Srpske ulazi i zbirka od više stotina dokumentarnih filmova na 16 i 35 mm, nastalih na prostoru bivše Jugoslavije od 1945. do 1991. godine, te oko 300 negativa,  različiti arhivski filmski materijali, filmski žurnali , te velika kolekcija video zapisa na beta, SVHS i VHS standardima, digitalni zapisi, tonski i magnetofonski zapisi, i dr.

Značajan dio fonda  čini i kompletna arhivska filmska građa nastala tokom rada „Srna filma“ – od 1992. do 2008. godine, kao i cjelokupna dokumentarna produkcija prve producentske kuće u RS. Većina filmova iz produkcije „Srna filma“  osvojila je brojne nagrade i priznanja na festivalima dokumentarnog filma izvan granice Republike Srpske i time promovisala kulturno stvaralaštvo Republike Srpske  i u najtežim ratnim vremenima. Tu su i dokumentarci drugih producenata iz RS.

Kinoteka Republike Srpske posjeduje i zavidnu kolekciju muzejski vrijednih eksponata filmske tehnike, te pratećeg filmskog materijala (plakate, footografije, katalozi, brošure i sl).

Filmski arhiv u kojem je smještena filmska građa Republike Srpske  nalazi na nekoliko kilometara od centralnog dijela Pala, u bivšem vojnom objektu koji je odlukom SO Pale dodijeljen Kinoteci na trajno korišćenje.  Kako još uvijek nije jasno definisan imovinsko-pravni status ovog objekta, izostala su  značajna investiciona sredstva potrebna za adaptaciju i tehničko opremanje Filmskog arhiva, u skladu sa međunarodnim standardima, što je jedan od preduslova da Kinoteka RS u što skorije vrijeme pristupi Međunarodnoj federaciji filmskih arhiva (FIAF). Djelimična adaptacija i sanacija objekta urađena je vlastitim sredstvima i trudom nekolicine zaposlenih u Kinoteci RS, tako da Filmski arhiv trenutno raspolaže sa nekoliko adekvatnih depoa za smještaj filmskog fonda, magacinima za tehniku, radionicama, prostorom za montažu, salom za projekcije, izložbenim prostorima, ali bez značajnijeg sistematskog ulaganja u objekat i adekvatnog tehničkog opremanja teško da je moguće ispuniti sve standarde propisane međunarodnim pravilima.

Najznačajnija podrška u formiranju i radu  Kinoteke Republike Srpske stigla je od Jugoslovenske kinoteke iz Beograda, koja je, osim stručne i moralne podrške, ujedno i najveći donator, poklonivši Kinoteci Republike Srpske više od 250 kopija igranih i dokumentarnih filmova jugoslovenske i svjetske kinematografije. Ne treba izostaviti i deponente: „Oskar-film“ iz Banje Luke, „Art Company“ iz Kiseljaka, „Ekran d.o.“ iz Sarajeva, koji su, takođe, dali veliki doprinos bogaćenju filmskog fonda Kinoteke Republike Srpske. Tu su i pokloni pojedinaca, poput Siniše Kovačevića, koji je, u znak podrške Kinoteci RS,  poklonio dvije kopije svog igranog filma „Sinovci“, te čitav niz drugih donatora, koji su u Kinoteci RS prepoznali ustanovu u kojoj će njihovo filmsko blago biti trajno sačuvano.

Kontakt

Javna ustanova Kinoteka Republike Srpske
Srpskih ratnika 4, 71 420 Pale
Republika Srpska
Tel/faks: + 387 57 223 596
E-mail: kinotekars@gmail.com

By