Manastir Dobrun

Manastir Dobrun, sa crkvom posvećenom Blagovjestima smješten je u istoimenom selu, opština Višegrad. U srednjem vijeku manastir se zvao Kruševo.

Tačno vrijeme nastanka dobrunske crkve se ne zna, ali se okvirno datuje u prve decenije XIV vijeka, na osnovu ktitorskih portreta, župana Pribila i njegovih sinova Stefana i Petra, koji su nastali od 1343. do 1353. godine.

Prvobitna crkva je jednobrodne osnove s apsidom na istočnoj strani, bez kupole, skromne i jednostavne arhitekture. Pribilov sin Petar koji se zamonašio i dobio ime Jovan, prvobitnoj crkvi je 1383. godine dozidao vanjsku pripratu, ali, već nakon deset godina, Turci upadaju u Bosnu i tom prilikom Dobrun strada.

Krajem XVIII ili početkom XIX vijeka manastir je opustio.

Crkva je obnovljena 1884. godine kada su porušene vanjska priprata i riznica, dozidan zvonik na zapadnoj strani, a na fasadama izrađne ukrasne lezene i nizovi arkadica. Miniranjem 1944. godine crkva je većim dijelom uništena. Neposredno nakon drugog svjetskog rata, na osnovu živog sjećanja, mještani su obnovili crkvu. Tada je arhitektonski pretrpjela znatne promjene, kako u unutrašnjosti, tako i na spoljašnjim fasadama.

Na osnovu ktitorskih portreta, dobrunske freske iz naosa crkve okvirno se datuju u period od 1343. do 1353. godine. Početak XVII vijeka vezan je za podizanje eksonarteksa i dolazak popa Strahinje iz Budimlja, značajnog slikara tog vremena, koji je, tokom 1605. i 1606. godine osvježio živopis iz XIV vijeka, a pripratu živopisao.

Na osnovu sjećanja mještana i zatečenog stanja, istraživač M. Kašanin smatra da su cijelokupna zidna platna spoljnje priprate bila oslikana. Spoljnja priprata dobrunske crkve srušena je 1884. godine, te su, prilikom tih radova, uništene freske, sem onih na zapadnom zidu. proširena su ulazna vrata, tako da je i u unutrašnjosti hrama stradao dio kompozicija, pa danas nema fresaka na spoljnjem zidu hrama.

Fresko slikarstvo manastira Dobrun karakteristično je po koloritu, dobrom crtežu, kao i prikazivanju odeždi vlastele iz XIV vijeka. Za istorijska izučavanja značajne su freske koje prikazuju Vaseljenske sabore.

Preliminarni istraživački radovi na fresko slikarstvu obavljeni su 2004. godine.

Ovo izuzetno značajno slikarstvo, kako u kompozicionom tako i kolorističkom smislu, danas je u relativno lošem stanju, a jedini način da se sačuva od propadanja je konzervatorska intervencija.

By