Manastir Lomnica

Manastir Lomnica sa crkvom posvećenom Svetom Georgiju, smješten je u Donjem Birču, u blizini Šekovića, podno planine Borogova, kraj riječice Lomnice. Pod tim imenom manastir nalazimo u starim pisanim izvorima i u stručnoj literaturi, a u narodu je poznatiji kao Lovnica.

Više narodnih predanja i legendi vezano je za nastanak manastira. Pretpostavlja se da je prvobitna crkva bila smještena nešto niže od današnje, na desnoj obali Lomnice, uz put koji vodi od manastira do Šekovića. Ostaci zidova građevine postojali su sve do 1938. godine, sa fragmentima fresaka, kako navode ondašnji istraživači.

Današnja crkva potiče s kraja XV i početka XVI vi­jeka.

Lomnica je jednobrodna crkva sa apsidom na istočnoj strani, prislonjenim lucima uz podužne zidove i slijepom kupolom oslonjenom na pilastre. Građena je od kamena sa krečnim vezivom, portali i doprozornici su obrađivani veoma vješto, od boljeg kamena sa jednostavnom profilacijom. Specifičnost arhitekture lomničke crkve čini njena slijepa kupola, osmišljena bez tambura a spolja uklopljena u jednostavan dvoslivan krov.

Dimenzije crkve su 15,5 x 7,5 metara. Na zapadnoj strani, ispred crkve je drveni trijem dimenzija 6,5 x 1,75 metara.

Freske manastira Lomnice u kupoli, gornjim površinama oltara i naosa oslikao je 1577/78. godine zograf Longin, a sav ostali živopis u hramu je rad slikara koji su svoja imena – Jovan, Jovan, Nikola i Georgije, kao i godinu slikanja – 1607/08. – zapisali na zapadnom zidu naosa, nad ulazom.

Na freskama koje je slikao jedan od najčuvenijih slikara tog vremena, pećki monah, zograf Longin, osjeća se uticaj slikarskog programa koji se širio iz ob­novljenog centra Pećke patrijaršije. Longin kompoziciju organizuje znalački, koristeći se iskustvima slikarstva ranog XIV vijeka – dva ili tri prostor­na plana odvaja pejzažnim ili arhitektonskim kulisama.

Longin je 1577/78. godine naslikao lomnički ikonostas, jedno od najboljih ostvarenja XVI vijeka, na kojem je ostavio svoj potpis.

Ktitori Lomnice Genadije i Akakije naslikani su u priprati, kako između sebe drže model crkve, a odjeveni su u monašku odjeću.

Konzervatorsko-restauratorski radovi na fresko slikarstvu Usljed položaja hrama, došlo je do značajnih promjena, koje su se najdirektnije odrazile na stanje zidnog slikarstva. Blizina konaka na sjevernoj strani, neodgovarajuće rješeni odvodi vode i loši oluci, te slab protok vazduha i loša drenaža uzrokovali su veliku koncentraciju vlage, koja se veoma razorno odrazila na zidno slikarstvo od neprocjenjive vrijednosti. posljedice te vlage veoma su vidljive, naročito na sjevernom zidu kako sa spoljnje, tako i unutrašnje strane. Stoga je bilo potrebne preduzeti što hitnije konzervatorskorestauratorske mjere na spasavanju zidnog slikarstva. Velika koncentracija vlage u zidovima hrama prouzrokovala je pojavu soli u unutršnjosti crkve i njihovo izbijanje na površinu, na fresko slikarstvo iz XVI vijeka. Soli su prekrile cijelokupne površine fresaka, tako da su bile slabo vidljive. Ove soli su veoma razorne i mogle su uništiti slikarstvo od iz­uzetnog značaja, staro 440 godina.

Tokom 2006. i 2007. godine konzervatorsko-restauratorski radovi na zidnom slikarstvu izvodili su se na cjelokupnim površinama sjevernog i južnog zida, u oltarskom prostoru, na zapadnom zidu koji odvaja naos od priprate, kao i u priprati.

Freske su bile u izuzetno lošem stanju, a radovi komplikovani, zahtjevni i mukotrpni. Izvođeni su na svim oslikanim površinama u unutrašnjosti hra­ma i odnosili su se na: uklanjanje soli sa lica fresa­ka putem ekstrakcije; injektiranje potklobučenih pa­r­tija koje su prijetile da otpadnu sa zida i tako u nepovrat budu izgubljene; fiksiranje bojenog sloja, uklanjanje slojeva čađi i nečistoće hemijskim i me­ha­ničkim putem; čišćenja i osvježavanja zidnog slikar­stva; nanošenje retuš maltera; retuširanje manjih po­vr­šina.

 

 

By