Manastir Ozren

Manastir Ozren se nalazi na istoimenoj planini u oblasti Usore, u sjeveroistočnoj Bosni, na pola puta između Tuzle i Doboja. Od mjesta Petrovo, koje je opštinsko središte, manastir je udaljen 6 km.

Manastiri u Usori, vijekovima su u srpskom narodu smatrani zadužbinama Nemanjića. Podataka o osnivanju manastira i vremenu izgradnje manastirske crkve nema mnogo. Prvi pouzdan izvor koji se odnosi na ozrensku crkvu je natpis u naosu, isklesan iznad ulaznih vrata, a u kojem se kaže da je 1587. godine pop Jakov Marić postavio pod u crkvi. Na osnovu tog natpisa, pretpostavlja se da je crkva sagrađena u XVI vijeku.

Manastir Ozren je posvećen Svetom Nikoli. Crkva je jednobrodne osnove, sa oltarskom apsidom na istočnoj strani, isturenim pravougaonim pjevnicama na sjevernoj i južnoj strani naosa. Kupolu nad centralnim dijelom nose slobodnostojeći stupci. Priprata je na zapadnoj strani. Manastirska crkva ukrašena je jednostavnom profilacijom i nizovima arkada na portalu, oko prozora, na kupolnom prostoru i oltarskoj apsidi. hram je izveden u raškom graditeljskom stilu.

U prvim decenijama XVII vijeka manastirska crkva na Ozrenu je živopisana freskama. Slikar je to izveo 7114. godine od Stvaranja svijeta, odnosno negdje između 1. septembra 1605. i 31. avgusta 1606. godine. Pop Strahinja, kojeg je bio pozvao iguman Joakim, nije živopisao cijelu crkvu, nego samo naos i oltar, dok je priprata ostala neoslikana. Ovdje je bitna ktitorska kompozicija igumana Joakima, u kojoj on u desnoj ruci drži svitak sa koga je izbrisan tekst, a lijevu pruža prema sv. Nikoli, i na dar predaje živopis i sve oko čega se on lično trudio u čast sv. Nikole. U periodu između 1. septembra 1608. i 31. avgusta 1609. godine, novi slikar je živopisao pripratu ozrenske crkve, o čemu govori natpis. Slikar ozrenske priprate bio je bolji majstor od popa Strahinje, mada se o njegovom djelu može suditi samo na osnovu skromnih ostataka fresaka Bogorodice sa Hristom u luneti, Marije Egipatske i svetog Nikole, sjeverno od vrata, te jedne glava đakona iz gornje zone. U odnosu na popa Strahinju, upotrebljava blage, pas­tel­ne, rafinirane boje, crtež mu je bolji i skladniji.

Cijelokupna unutrašnjost manastira bila je prekrivena fresko slikarstvom. Ukupna površina oslikanog zidnog platna bila je 750.85 m². Do danas je sačuvano oko 40 odsto živopisa (300 m²). Sačuvane fresko partije su u lošem stanju i samo na pojedinim pozicijama su vidljive veće površine. Dugogodišnje djelovanje vlage, kako sa krova tako i kapilarne, prouzrokovalo je niz oštećenja.

Ispitivački radovi na freskama manastira Ozren iz 2009. godine prethode budućim, detaljnim konzervatorskim radovima.

By