Manastir Papraća

Manastir Papraća smješten je jugozapadno od Zvornika, na putu koji preko Šekovića vodi za Vlasenicu. Oblast Birča je bogata prirodnim i kulturnim blagom, bujnim šumama i netaknutim izvorskim vodama, ali i ostacima srednjovjekovnih gradova i nekropola stećaka.

Najraniji pisani pomen Paprće je zapis na Jevanđelju koje je 1550 – 1551. godine poklonio ruski protoprezviter Jakov igumanu Papraće Grigoriju. U Pećkom i Tronoškom ljetopisu, iz XVIII vijeka zapisano je predanje prema kojem su ma­na­stir Papraću podigli kralj Dragutin i njegovi sinovi Vladislav i Urošic. U turskom popisu iz 1528. godine pominje se pop Radica iz Papraće, a u pravoslavnoj crkvi u Čajniču čuva se Jevanđelje iz 1513. godine.

manastirska crkva posvećena Blagovještenju je jedna od najmonumentalnijih sakralnih građevina nastalih na prostoru Bosne i Hercegovine. sastoji se od naosa, oltara, te unutrašnje i vanjske priprate. Kupola stoji na stupcima, dok se na tamburu nalazi osam prozora, uokvirenih slijepim arkadama. Oltarski prostor je sa unutrašnje strane polukružan, a sa spoljašnje poligonalan, dok je apsida spolja trostrana.  Pjevnice su iznutra polukružne, a spolja sedmostrane. Svojom trikonhalnom osnovom i trodijelnim oltarskim prostorom, vezuje se za arhitekturu moravske škole.

Na djelimično sačuvanim freskama ma­nas­tira Papraće jasno je vidljiva veza sa moravskom umjetnošću. Iako su freske slabo očuvane, vidi se da su likovi svetih arhijereja u oltaru, kao i likovi svetih ratnika, odjevenih u viteške kostime u južnoj pjevnici, te dijelovi jedne od kompozicije iz cik­lu­sa Hristovih stradanja i Bogorodičinog Uspe­nja, slikani istančanim valerskim i tonskim kombi­na­cijama, postavljene precizanim i vještim crtežom, te skladnih proporcija. Iznad arhitravne grede u naosu otkriveni su tragovi ktitorskog nat­pi­sa od kojeg su se sačuvala slova “… FANA PRV …” i to bi se moglo odnositi na pominjanje zvorničkog ep­i­skopa Teofana, koji se navodi u izvorima tride­setih godina XVI vijeka, što bi moglo da ukazuje na vrijeme ži­vopisanja hrama.

Sondažna istraživanja u naosu hrama i oltarskom prostoru rađena su 2008. godine u nadi da će se pronaći još fresaka iz perioda nastanka crkve. Tada je obijen malter sa oko 900 m2 zidova. Pronađeni su samo manji fragmenti fresaka. Na stubu je to natpis koji može biti od značaja za datovanje živopisa. U narednom periodu neophodno je konzervirati stare freske i postaviti dekorativni malter na ostale površine naosa.

 

By