Nematerijalno kulturno nasljeđe

Od 1992. godine održava se takmičenje u tradicionalnom seoskom poslu košenje trave u mjestu Balkana kod Mrkonjić Grada. Košenje trave je jedan od najznačajnijih poljskih poslova za koji su vezani i mnogi običaji. Kosidba na Balkani je značajna utoliko i što je Mrkonjić Grad jedan od značajnijih kovačkih centara gdje se ručno izrađuje poznata kosa […]

Na teritoriji Republike Srpske postoji jedanaest Konjičkih klubova i državna Ergela koji se bave uzgojom konja rase Lipicanac, Ergela je osnovana 1946 godine i od tada u kontinuitetu uspješno prenosi znanja i vještine o uzgoju konja Lipicanaca sa generacije na generaciju. Svi navedeni Konjički klubovi imaju značajno članstvo što je dobar pokazatelj za interesovanje o […]

Oblast Osat se nalazi u istočnoj Bosni sa lijeve strane Drine (između Višegrada i Srebrenice). Zidari i graditelji Osaćani imaju poseban „jezik“ – žargon, koji se naziva i majstorski i „od komunikativnog jezika se razlikuje samo u leksici, ima oko 300 riječi i fraza sa neslovenskim korijenima, a rečenice se grade po principu naše gramatike“. […]

Nadmetanje u viteškim igrama. U ovim igrama najčešće učestvuje muško stanovništvo nevesinjskog kraja, au poslednje vrijeme i muškarci iz šireg regiona. Nevesinjska olimpijada se odvija u Nevesinju u prvoj polovini mjeseca avgusta. Datira iz 18. vijeka. Na tom prostoru su se nadmetali u raznim vještinama što se do danas očuvalo kao viteške igre. Zastupljene igre […]

Poslije formiranja Preliminarne liste nematerijalnog nasljeđa Republike Srpske u 2013. godini, na osnovu inicijative Zavičajnog društva “Zmijanje”, Odjeljenje za nematerijalno kulturno nasljeđe Muzeja Republike Srpske  pripremilo je Zmijanjski vez za prvu nominaciju na UNESKO-vu listu nematerijalnog kulturnog nasljeđa čovječanstva. Na sjednici Komisije BiH sa saradnju sa Uneskom ova nominacija je odobrena i upućena UNESKU u […]

Iako sličnih običaja ima i u drugim narodima i konfesijama, slava kao fenomen karakteristična je samo za srpski narod. Podrazumjeva slavljenje svetog, zaštitnika određene porodice. U zavisnosti od mjesta razlikuju se običaji i dužina trajanja slave, dok su osnovni elementi, odnosno suština isti. Krsni hljeb, koljivo – prekadnja (osveštano žito) i svijeća osnovni obredni elementi, […]

Običaj masla održava se na Markov dan (08.05.) u selu Popovići, Kulaši i Ćuća, odnosno parohije Kulaške. Markov dan je  i slava navedenih sela. Masla su običaj kada mještani sela na njivu iznose raznu hranu. Ovo je homeopatična magija, slično izaziva slično, tj. iznose hranu i plodove onoga što uzgajaju kako bi u narednoj godini […]

Paljenje lila – običaj u srpskog naroda da uoči Petrovdana a rijeđe Spasovdana pale baklje (lile) izrađene od kore divlje trešnje ili breze.  Najčešće lile pale djeca ali učestvuju i odrasli. Paljenje lila simbolizuje sagorjevanje svih ljudskih grijehova. Na ovaj se način dočekuju dolazak navedenih praznika.

Vidovdanska olimpijada – u Kulašima opština Prnjavor, već 17 puta za redom održava se Vidovdanska olimpijada. Održavanje ove olimpijade počelo je još 60-tih godina dvadesetog vijeka, kada se održavala 04.07., a od odbrambeno -otadžbinskog rata održava se uvijek u nedelju pred Vidovdan (28.06). Na ovoj Olimpijadi takmičari se nadmeću u tradicionalnim disciplinama kao što su: streljaštvo, […]

Gusto kolo – tradicionalna narodna igra (ples) nastala na planini Kozari i Potkozarju. Kolo je zatvorenog tipa, ruke ukrštene desna preko lijeve, na početku hodanje (kolanje), kasnije igranje u ritmu, počinje sa desnom nogom. Nastalo kao izraz sreće i zadovoljstva, sposobnost igranja uz pjesmu u raznim prilikama. Ovo kolo igraju starija djeca, odrasli, muškarci i […]

Gusle su tradicionalni narodni muzički instrument (kordofoni) koji se svira uz epske narodne pjesme. Postoje dvoje vrsta gusala jednostrune i dvostrune. Širom Republike Srpske postoje Udruženja guslara kao i Savez guslara, koji njeguje tradiciju sviranja uz gusle. Organizuju se i takmičenja u guslarskom sviranju (festivali).

Banjalučki ćevap – pojavio se još u vrijeme čuvenog banjalučkog duhovskog vašara, a u zadnjih stotinjak godina originalni banjalučki ćevap u pločicama sa somunom (lepinjom) proslavio se i udomaćio u Banja Luci, a iz Banja Luke prvo na prostor bivše Jugoslavije, a potom i dalje širom svijeta. Svaki bolji Balkan gril širom svijeta vam nudi […]

Kovački zanat u Mrkonjić Gradu datira sa kraja 16. vijeka. Prema arhivskim podacima, 1935. godine u Mrkonjić Gradu je radilo 28 kovačkih radionica, a od 1952 do 1992. godine radilo je 30 kovačkih radionica. Najznačajniji proizvod kovačkog zanata bila je alatka za ručno košenje trave – kosa „varcarka“. Naziv „varcarka“ potiče od nekadašnjeg naziva Mrkonjić […]

Stanovništvo Ozrena je mnogo duže, u odnosu na susjede, zadržalo znatan broj tradicijskih elemenata u izvornoj formi, a među njima i određene oblike narodne medicine. Najpoznatiji oblik nematerijalnog naslijeđa u tom smislu je običaj branja trave ive, a koji se isključivo održava na dan obilježavanja Usjekovanja glave sv. Jovana Krstitelja (11. septembar). Vjekovna je praksa […]

Paljenje žežnice je običaj koji podrazumjeva pravljenje ćumura na tradicionalan način. Karakterističan je za područje istočne Hercegovine i  datira još od davnina, te se baštini od predaka. Žežnica se peče tako što se prikupe drva koja se isjeku na jednake dijelove i ređaju u vidu kupe. Rupe između drva  se začepljaju busenjem zemlje, čime se […]
By