„Filmoteka“ posvećena Milošu Formanu

Trodnevna „Filmoteka“, koju Kinoteka Republike Srpske organizuje od 13. do 15. novembra na Palama, biće posvećena čuvenom režiseru Milošu Formanu  (1932 – 2018), koji je karijeru započeo u rodnoj Čehoslovačkoj, a svjetsku slavu stekao u SAD, gdje   je  emigrirao 1968. godine.

U utorak,  13. novembra,  biće  prikazan film  „Ljubavi jedne plavuše“ (Lásky jedné plavovlásky) iz 1965. godine.  Jednostavna priča o želji za boljim životom, o hrabrosti da se istupi iz šablona i očekivanja okoline, međugeneracijskom kontrastu i umornom radničkom životu čini okosnicu ovog filma. Prikazan je u zvaničnoj selekciji Venecijanskog festivala a bio je nominovan i za Oskara,  u kategoriji za najbolji strani film. Bio je izuzetno popularan u bioskopima i važi za jedan od prvih istočnoevropskih filmova koji je prikazivao scenu seksa i golišave glumce.

Drugo veče na programu „Filmoteke“ je „Amadeus“ iz 1984. godine, iz perioda kada je Forman već postao režiser svjetskog renomea. Potvrda tog statusa došla je upravo  filmom o životu čuvenog kompozitora Volfganga Amadeusa Mocarta (1756 – 1791) iz vizure njegovog kolege i savremenika Antonija Salijerija (1750 – 1825). Glavne uloge Mocarta i Salijerija tumače Tom Hals i F. Mari Ejbraham. Obojica su za svoje interpretacije slavnih kompozitora nominovani za Oskara, s  tim što je nagrada pripala Ejbrahamu.  Pored toga,  film je nagrađen sa još sedam oskara, uključujući i one za najbolji film i režiju, kao i mnogobrojne druge svjetske nagrade.

Na kraju, u četvrtak 15. novembra, biće prikazan film „Gojini duhovi“( Goya’s Ghosts) iz 2006. godine. U pitanju je Formanov posljednji igrani film, koji se bavi  fiktivnom situacijom u životu čuvenog španskog slikara Franciska Goje (1746 – 1828),  kojeg tumači švedski glumac Stelan Skarsgord. Osim njega,  u filmu igraju i holivudske zvijezde Havijer Bardem i Natali Portman. Sniman je na istorijskim lokacijama u Španiji. Iako je istorijska postavka filma autentična, priča o Goji, koji pokušava da odbrani svoj model za lik anđela i njenu porodicu od španske inkvizicije,   fiktivna je.

Filmoteka će biti održana u Amfiteatru Ekonomskog fakulteta Pale, sa početkom u 19:00 časova. Ulaz je slobodan.

Jan Tomaš Forman, poznatiji kao Miloš Forman, bio je čehoslovački i američki filmski režiser, scenarista, glumac i profesor. Rođen je u Časlavu (Čehoslovačka) 1932. godine. Roditelji su mu stradali u nacističkim koncentracionim logorima tokom Drugog svjetskog rata. Poslije rata, kao siroče,  pohađa ugledni internat Kralja Džordža u  Podebradiju (Češka),  gdje se upoznaje sa filmskom i pozorišnom produkcijom. Sa 18 godina studira scenario, na tada tek osnovanoj, a danas čuvenoj Praškoj akademiji scenskih umjetnosti. U rodnoj Češkoj živi i radi do 1968. godine. Za to vrijeme je snimio tri igrana filma,  od kojih se „Ljubavi jedne plavuše“ (1965) smatra jednim od najreprezentativnijih djela tzv. Češkog novog talasa.

Nakon trećeg igranog filma, „Gori, moja gospođice!“ (1967), emigrirao je u SAD i tada je procvjetala njegova i do tada nezanemariva internacionalna karijera.

Dva puta je nagrađen Oskarom za režiju,  i to za filmove „Let iznad kukavičijeg gnijezda“ (1975) i „Amadeus“ (1984).  Dobitnik je gotovo svih najvažnijih nagrada iz oblasti filma, uključijući Zlatni globus, Baftu, priznanja u Berlinu i Kanu, te nagradu Evropske filmske akademije.

Miloš Forman je preminuo 13. aprila ove godine u Konektikatu u SAD u 87. godini života.

By